Architektura grecka.

Architektura starożytnej Grecji kojarzyła się od wieków z pięknymi, monumentalnymi budowlami, świątyniami, charakterystycznymi kolumnami i naturalistycznymi rzeźbami. Budownictwo greckie korzystało przede wszystkim z darów natury, takich jak drewno, cegła, kamień wapienny, marmur, terakota i metale, które wykorzystywane były głównie do elementów dekoracyjnych. Klasyczna architektura grecka przejawiała się w pięciu typach budowli: religijnych, obywatelskich, rekreacyjnych, pogrzebowych i prywatnych. Jednocześnie istniały trzy porządki wspomnianej architektury: dorycki, joński i koryncki. Każdy z nich posiadał wyjątkowy styl, charakterystyczne detale i narodził się w innym środowisku geograficznym. Porządek dorycki popularny był pierwotnie z Grecji, na Sycylii i w południowej Italii. Porządek joński stosowano w Anatolii i na wyspach Morza Egejskiego, natomiast porządek koryncki rozwinął się jako odmiana porządku jońskiego na przełomie V i IV w. p.n.e . Ruch ludności i kontakty między miastami greckimi, które miały miejsce od V w. p.n.e. przyczyniły się do upowszechnienia obu porządków architektonicznych na całym obszarze osadnictwa greckiego. Styl dorycki był surowy i wyrażał się przede wszystkim w kształcie kolumn pozbawionych bazy, które zwężały się ku górze i zakończone były prostym kapitelem. Czasem pojawiały się jedynie dekoracje figuralne. Do najwybitniejszych przykładów architektury stylu doryckiego należy Partenon i Świątynia Hefajstosa w Atenach. Porządek joński natomiast, posługiwał się bardziej rozwiniętymi formami. Kolumny wspierały się na ozdobnych bazach, były bardziej wysmukłe i miały wyraźnie zaznaczone pionowe żłobkowania. Najbardziej odmienne były jednak ich kapitele, dekorowane podwójną ślimacznicą. Budowle w porządku jońskim wydawały się bardziej delikatne i eleganckie, dlatego idealnie wpasowały się w estetykę okresu hellenistycznego. Najbardziej znane przykłady zabytków w porządku jońskim to Erechtejon na Akropolu, Herajon na wyspie Samos, Artemizjon w Efezie i Świątynia Apollina. Porządek koryncki, będący rozwinięciem jońskiego, charakteryzował się skomplikowanymi rzeźbami z motywem liści i kwiatów. Najstarszym znanym przykładem budowli w porządku korynckim jest Świątynia Apolla w Bassae, zbudowana około 420 roku p.n.e. Natomiast jednym z najbardziej znamiennych przykładów korynckiego stylu architektury starożytnej Grecji jest pomnik Lizykratesa oraz Świątynia Zeusa w Atenach. W budownictwie Grecy korzystali z dostępnych im darów natury a Grecja obfitowała od zawsze w dobrej jakości budulec. O jego trwałości świadczy świetność szczątków budowli, które możemy dziś oglądać. Czystość i surowość dzisiejszych form Partenonu przesłaniają nam jego pierwotną postać. Nie widzimy krzykliwych barw posagów bogów i bogiń, mnogości figur, kapliczek i stel stłoczonych na Akropolu. Upływający czas wydobył jednak piękno form architektonicznych, które niemal nie mają sobie równych. Wspaniałość greckiej architektury nie polega na wysokim poziomie budownictwa i stosowaniu zaawansowanej techniki, lecz na genialnym wyczuciu proporcji oraz wyostrzonej świadomości perspektywy. Z jednej strony Grecy stworzyli sztukę, która przez tyle wieków oddziaływała i nadal oddziałuje na umysły współczesnych, z drugiej zaś, współczesna architektura grecka nie realizuje założeń ciągłości historycznej i kulturowej. Estetyka współczesnego greckiego miasta jest obojętna na dawne symboliczne i reprezentacyjne formy architektoniczne i nazywana jest przez niektórych współczesnych projektantów bezkształtną hybrydą.