Czym jest sztuka?

Słowo „sztuka” pochodzi od łacińskiego słowa "ars", które luźno tłumaczone oznacza "układ" i w epoce starożytności oraz średniowiecza oznaczało po prostu umiejętność postępowania według jakieś układu, schematu. To najbardziej uniwersalna definicja sztuki, która pozwala zamknąć w sobie, oprócz wiadomych dziedzin sztuki, takich jak malarstwo czy rzeźba, również garncarstwo, krawiectwo czy fryzjerstwo. Dzisiaj jednak sztukę postrzegamy nieco inaczej. Nie tworzą jej zwykli ludzie, rzemieślnicy, ale artyści. Granice sztuki są niedefiniowalne, ponieważ w każdej chwili może powstać jakieś dzieło, które w stworzonej definicji nie będzie się mieścić. Sztuka i nauka są zazwyczaj traktowane jako przeciwległe do siebie dziedziny aktywności ludzkiej. Wyniki nauki mogą być powtarzane w ramach tych samych okoliczności, w dowolnym miejscu na świecie i w dowolnym czasie. Jednak tego samego nie można powiedzieć o sztuce. Jej twory są niepowtarzalne i mają czysto subiektywny charakter. Weźmy na przykład obraz - podczas gdy jeden nazwie go arcydziełem, dla kogoś innego będzie zwykłym bohomazem.

Ponadto, są okresy w sztuce, w których rolę płótna i farby przejęły przedmioty codzienne. Kabina prysznicowa z lejącą się wodą Roberta Whitmana, albo płótna Jaspera Johnsa, do których przymocował miotły i śmieci czy instalacje Roberta Rauschanberga składające się z płótna malarskiego pochlapanego farbą, do którego przypięte są deska do prasowania i pogięte części karoserii samochodowej, czyli dzieła charakterystyczne dla sztuki pop lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, uzmysławiają nam jak szerokie i trudne do ogarnięcia jest to pojęcie. Idealną więc definicją sztuki wydaje się ta stworzona przez artystę Donalda Judda, który stwierdził, że „sztuką jest to, co się za sztukę uważa”.

Istnieje wiele sposobów klasyfikacji sztuki, najczęściej wyróżnia się tradycyjną architekturę, malarstwo, rzeźbę, muzykę, rysunek i literaturę. Jednak tak samo za sztukę uważa się mistrzostwo w jakimś rzemiośle: układaniu kwiatów, wyszywaniu czy gotowaniu. Wraz z pojawieniem się nowych technologii powstały nowe formy przejawiania się sztuki: animacja, film czy grafika komputerowa. Sztuce na przestrzeni wieków przypisywano najróżniejsze funkcje. Wśród nich znalazła się funkcja komunikacyjna, estetyczna, poznawcza, etyczna, propagandowa, wychowawcza, ale także religijna, terapeutyczna, identyfikacyjna, integracyjna i użytkowa. Wydaje się, że najważniejsza z nich jest jednak ta estetyczna. Sztuka bowiem zawsze wywiera jakiś wpływ na jej odbiorców, wyzwala emocje i uczucia. Nawet konceptualiści, eksponujący sam proces twórczy, odrzucający rolę estetyczną i podkreślający intelektualny charakter twórczości, nie potrafili się uwolnić od estetycznych i stylistycznych wyznaczników sztuki.

Tworzenie sztuki doprowadziło do powstania grupy osób, zajmujących się jej badaniem i oceną jej dzieł. Głównym zadaniem krytyków sztuki jest racjonalizacja oceny sztuki i pozbawienie jej wszelkich osobistych opinii. Krytyka wspomaga sztukę teoretyczną refleksją oraz interpretacją działań artystycznych.
Do przechowywania, pielęgnacji oraz udostępniania ludziom dzieł sztuki służą muzea. Początkowo znajdowały się pod patronatem królów i cesarzy. Dziś są pod nadzorem rządów lub prywatnych właścicieli, opłacane z prywatnych funduszy lub pieniędzy publicznych. Główne, światowe instytucje muzealne to: British Museum, Miejskie Muzeum Sztuki w Nowym Jorku, Muzeum Prado w Madrycie, Luwr we Francji, Ermitaż w St. Petersburgu i Muzea Watykańskie.