Dla dzieci i dorosłych

"Człowiek bawi się tylko wtedy, kiedy jest w pełnym tego słowa znaczeniu człowiekiem i tylko wtedy jest w pełni człowiekiem, gdy się bawi" J. C. Friedrich Von Schiller, Listy o estetycznym wychowaniu człowieka, 1794


Prace prezentowane na wystawie “Dla dzieci i dla dorosłych / For Kids and Adults” podejmują temat zabawy i gry, zjawisk bez których nie można sobie wyobrazić ludzkiej wspólnoty. Organizatorów interesuje rola jaką w jej dynamice -- powstawaniu, integracji, modyfikacji i dekompozycji -- pełnią przestrzeń (obojętne czy realna, czy wirtualna) oraz rozmaite spontaniczne (zabawa) i ustrukturyzowane (gra) ludyczne transakcje.

Zabawa kojarzy się wciąż z kulturą czasu wolnego, oddzieloną w nowoczesnych społeczeństwach od tego co produktywne i odsuniętą w sferę tego, co prywatne i niepoważne. Doświadczenia społeczne ostatnich dekad każą nam jednak spojrzeć na to rozdzielenie w sposób krytyczny, a na samą zabawę jako na inspirujące zdarzenie, w którym działamy w sposób niezależny od społecznej kontroli oraz indywidualnej, bądź grupowej celowości, uzyskując przestrzeń upragnionej wolności.

Analizując kulturę jako system zasad, hierarchii, zachowań, decyzji, manipulacji i akumulacji wiedzy można zdefiniować zabawę, jako działanie, za którego sprawą możemy dokonywać przesunięć i operacji w obrębie tego systemu. Tak rozumiana zabawa jest tworzona przez otoczenie, na które składają się przestrzeń - polityczna, społeczna i osobista - wywierając jednocześnie na to otoczenie wpływ. Zabawa odnosi się za razem do ruchu, spojrzenia, poszukiwania, twórczości. To one są “narzędziami”, które mogą być użyte w działaniu w (możliwym) procesie.

W takim sensie wystawa nawiązuje do postulowanego przez Fryderyka Schillera w „Listach o estetycznym wychowaniu człowieka” popędu zabawy (Spieltrieb), formacyjnego procesu, który opiera się czasowi, towarzysząc życiu człowieka od początku do końca. Jaques Ranciere w swojej książce “Estetyka jako polityka” dostrzegł rewolucyjny wkład tekstu Schillera w koncepcję zmiany politycznej, która możliwa jest tylko poprzez rewizję tego co on sam nazywa “podziałem zmysłowości” (to co i jak jesteśmy w stanie postrzegać zmysłowo jest warunkowane tym co akceptujemy, jako przypisaną nam funkcję we wspólnocie). Realna zmiana możliwa byłaby więc jeśli przestalibyśmy postrzegać sztukę i życie, zabawę i pracę, jako odrębne sfery (living form).

Żeby się bawić nie trzeba nic umieć ani wiedzieć. To zabawa stwarza warunki w których możliwe jest doskonalenie kompetencji i umiejętności (fizycznych, społecznych, politycznych), wreszcie akumulacja wiedzy. W zabawie opieramy się wyobcowaniu a zarazem zyskujemy osobistą wolność. Gdy ustalimy reguły, zabawa może przekształcić się w grę. W grze motywy się zacierają i często zamiast się bawić chcemy już tylko wygrać. Rywalizacja wytwarza potrzebę bycia najlepszym.

Odnosząc się luźno do historycznych kontekstów pojęcia zabawy, wystawa sięgać będzie do jej politycznego potencjału „działania” i transakcyjnego charakteru tworzącego wspólnotę. Eksplozja aktualizacji pojęć gry i zabawy w różnych dziedzinach od literatury po architekturę, zbiegła się w czasie w tej części Europy z istotnymi przemianami wolnościowymi (politycznymi i społecznymi), przypadającymi na przełom lat 80tych i 90tych ubiegłego wieku, ale krytyczny i społeczny potencjał gry był kluczowy już w latach 60tych i 70tych. Jego subwersywny potencjał ujawnił się m. in. w działaniach Fluxusu i Sytuacjonistów (z ich doświadczeń czerpały we Wrocławiu, Pomarańczowa Alternatywa, czy Luxus) zaś w byłej Jugosławi w sztuce licznych artystówi konceptualnych.

W projektach i pracach zaproponowanych przez zaproszonych przez nas artystów ujawnia się filozoficzny, estetyczny, ale też formacyjny i polityczny wymiar zabawy i gry, szczególne znaczenie sztuki w przestrzeniach publicznych i jej krytyczny charakter.

Artyści:
Nikos Arvanitis, Hubert Czerepok, Marko Crnobrnja, Marija Đorđević, Petra Feriancova, Karolina Freino, Nenad Jeremić, Alicja Jodko (DWF/Entropia), Vladimir Perić, Vedran Perkov, Joanna Rajkowska, Milorad Stajčić, Katarina Šeda, Janek Simon, Kama Sokolnicka, Predrag Terzić, Miloš Tomić, Vova Vorotniov, Zorka Wollny, Martin Zet

Kuratorki: Dušica Dražić, Anna Mituś, Una Popović i Joanna Stembalska

Wystawa potrwa do 2 października w galerii BWA Wrocław, a ciąg dalszy wystawy nastąpi w Salonie Muzeum Sztuki Współczesnej w Belgradzie: 4/11-4/12/2011.