Odzyskane dziedzictwo. O sztuce polskiej lat 80.

Muzeum Sztuki Nowoczesnej zaprasza w dniach 26-27 września 2011 na dwudniową konferencję „Odzyskane dziedzictwo. O sztuce polskiej lat 80.”.

Dlaczego lata 80.? Wydawać by się mogło, że obraz polskiej sztuki lat 80. został już dawno spetryfikowany. Był definiowany niemal na bieżąco – z jednej strony na wystawach, pytających o „sztukę dzisiaj”, jak na głośnej „Ekspresji lat 80-tych” w Sopocie czy „Co słychać” w Warszawie, z drugiej strony w spisywanych na gorąco tekstach i książkach. Utrwaliły się definicje, chronologie, kanony, podstawowe problemy, m.in. podział na sztukę przykościelną (Janusz Bogucki, Aleksander Wojciechowski) oraz tak zwaną sztukę młodych (Wojciech Włodarczyk).

Sztuka lat 80. była przez długie lata pomijana przez polskich badaczy i kuratorów. A nieliczne publikacje czy wystawy jedynie powielały obraz zarysowany jeszcze w latach 80. Rozpoczęte w 2009 roku szeroko zakrojone badania, których pierwszym podsumowaniem było spotkanie badaczy w marcu 2010 roku, mają na celu redefinicję tego obrazu. Nadszedł moment, by różnorodnym postawom, które krystalizowały się w latach 80., przyjrzeć się z dystansu.

Celem konferencji jest przeformułowanie miejsca, jakie zajmuje sztuka lat 80. w historii sztuki polskiej. Pytania o artystyczne tradycje obecne w latach 80., nowe tendencje, formy życia artystycznego czy politykę państwa wobec środowisk twórczych staną się punktem wyjścia do szerszych analiz roli sztuki w procesach społecznych, potencjału krytycznego zjawisk artystycznych, strategii artystycznych itd.

Pytamy o lata 80. w Polsce w momencie szczególnego zainteresowania tym okresem w sztuce światowej oraz powrotu do niej na wystawach, np. pokazywanej w Muzeum Sztuki Nowoczesnej wystawie „I Could Live in Africa”. W Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych uznaje się, że lata 80. były okresem pozbawionym paradygmatu w zakresie podejmowanej tematyki czy form, że wynikały one raczej z indywidualnych poszukiwań niż z szerokich koncepcji definiujących dzieło sztuki w relacji do światopoglądu. Szczególną rolę odegrał w tym zakresie rozwój rynku sztuki na niespotykaną dotąd skalę. W tym kontekście sytuuje się „powrót do malarstwa” i ogólnie odrodzenia modernistycznej rzeczowości. Ale był to też moment poprzedzający erę globalizacji.

Inaczej przedstawiała się sytuacja w Polsce, gdzie zawieszenie neoawangardowego problemu dzieła sztuki jako wytwór stosunków społecznych przyszło razem z pytaniem o postawę, czy – jak pisała Anda Rottenberg – „przesunięciem kryteriów z artystycznych na etyczne”, wywołanym przemianami społecznymi, powstaniem Solidarności i wprowadzeniem stanu wojennego. Wydarzenia te sprawiały, że gęstniała przestrzeń semantyczna. Z drugiej strony niezależne ruchy, nowe formacje i nieformalne grupy postrzegać należy nie tylko w kontekście artystycznych tradycji, ale także kształtujących się już wówczas wartości społeczeństwa obywatelskiego. Przyjrzymy się sztuce lat 80. z perspektywy różnych środowisk, tworzących je osobowości, przełomowych wystaw. Powtórzymy też, tak ważne dla dekady, pytanie o postawę artysty. Jednocześnie chcemy przyjrzeć się temu, jak wyglądają współczesne praktyki kuratorskie w kontekście lat 80.

Konferencję podsumuje publikacja wydana na początku 2012 roku.

Uczestnicy: Alexandra Alisauskas, Waldemar Baraniewski, Piotr Bernatowicz, Łukasz Gorczyca, Aleksandra Jach, Dorota Jarecka, Wojciech Kozłowski, Dominik Kuryłek, Luiza Nader, Karol Sienkiewicz, Piotr Stasiowski, Aleksandra Ściegienna, Ewa Tatar, Wojciech Włodarczyk