Artysta.pl na Facebooku

Robert Sobota rysuje Sylvię Plath - Ariel (Ariel)

Ariel (Ariel)

Zastój w ciemności,
Wtem bezcielesny błękit,
Potop wzgórz, odległości.

Boska lwico,
tak stajemy się jedną
Osią pięt i kolan! - Bruzda

Dzieli się i mija, siostra
Brązowego łuku
Szyi, co mi umyka,

Jagody jak oczy
Murzyna zarzucają
Haczyki-

Czarne, krwawe kęsy,
Cienie.
Coś innego

Unosi mnie w powietrzu-
Uda, włosy;
Gruda z mych pięt.


Jak biała
Godiva, rozbieram się-
drętwe ręce i perswazje,

Teraz jestem
Pianą pszenicy, rozbłyskiem mórz.
Krzyk dziecka


Wtapia się w ścianę

A ja
jestem strzałą,


Rosą w samobójczym
Locie, we wspólnym pędzie
Do czerwonego

Oka, kotła poranku


tłum.: Teresa Truszkowska

Komentarz (Światosław Nowicki)


Warto, oczywiście, wiedzieć, że Ariel to imię konia, i że w pierwszej warstwie znaczeniowej wiersz ten jest opisem jazdy na koniu. Kolana, pięty odgrywają niewątpliwie ważną rolę przy jeździe konnej, szyja, „której nie mogę schwytać”, to szyja konia. Lady Godiva to – wiadomo – żona średniowiecznego hrabiego, która przejechała nago na koniu przez miasto.


„White Godiva, I unpeel”. Jedna tłumaczka przekłada to: „Biała Godiwo, rozbieram się” – co jest zapowiedzią, że zaraz będą już dwie kobiety na golasa i będzie się działo! Ale w drugim przekładzie czytamy: „Biała Godiva, zrzucam łuski”, co oznacza, że to Sylwia Plath nazywa siebie imieniem Godivy i nie chodzi wcale o rozbieranie się w sensie dosłownym, lecz o przezwyciężanie oporów psychicznych, na co wskazuje pojawiające się zaraz potem sformułowanie „dead stringencies”, przetłumaczone jako „martwe zakazy”.
A w pierwszym wspomnianym tłumaczeniu jest to przełożone jako „perswazje”. Oto przykład problemów z rozumieniem poezji – każda tłumaczka rozumie tekst po swojemu. U jednej „martwe ręce, martwe zakazy” to owe łuski, które zrzuca z siebie Sylvia – i w rezultacie po przełamaniu martwych zakazów ręce ożywają, wkraczają do akcji, stają się erotyczne, zaczynają dotykać. I to ma sens i jest bliższe oryginałowi. A u drugiej tłumaczki jedna pani drugiej pani usiłuje jakby coś wyperswadować.


W symbolice Freudowskiej galop na koniu jest, jak ogólnie wiadomo, symbolem aktu seksualnego. U jednej tłumaczki najwyraźniej chodzi o seks między dwiema kobietami, u drugiej nie jest to aż tak wyraźnie powiedziane.
Jest jednak jeszcze jeden trop, jako że Ariel to skądinąd imię anioła, które znaczy „lew Boży”. Sylwia Plath zmienia mu płeć, mówi o nim „God’s lioness”. I jest to jak najbardziej w jej stylu, gdyż, jak wiadomo, również Łazarza przerobiła ona w innym wierszu na kobietę. Jedna tłumaczka przekłada „God’s lioness” przez „Boska lwico”, a druga – przez „Boża lwico” (i ma rację). Ale tak czy owak chodzi o lwicę, a nie o lwa. Więc seks Godivy z Arielem – w warstwie znaczeniowej, w której nie chodzi już o jazdę konną, ale o seks – jest raczej seksem kobiety z kobietą.


Zapewne wiersz ma jeszcze trzecią warstwę znaczeniową, w której Ariel nie jest już koniem ani kobietą, lecz aniołem. Czymże bowiem jest „the substanceless blue” – bezcielesny błękit – jeśli nie rejonem, w którym bytują aniołowie? Dla ezoteryka sprawa jest dość czytelna, bo trudno mu nie zauważyć od razu w pierwszych dwóch linijkach przeciwstawienia dwóch niewidzialnych światów, podziemnego świata mroku i niebiańskiego świata światłości. W tym kontekście również określenie „biała Godiva” staje się znaczące i sugeruje interpretację imienia jako kombinacji „God” (bóg) i „diva” (bogini) – czyli „biała bogini”.


Dynamika wiersza związana jest z kierunkiem od mroku do światłości, Sylvia Plath staje się na końcu strzałą pędzącą w czerwone oko poranka. Oczywiście, zanim nastanie poranek, jest noc. Z tego punktu widzenia trzeba zwrócić uwagę na to miejsce w wierszu, w którym mówi się o ciemności, czerni, cieniach: „Murzyńskookie jagody rzucają mroczne sieci – czarna, krwista słodycz w ustach, cienie.”


Astrologowi cały ten wiersz będzie się automatycznie kojarzył z symboliką znaków Skorpiona i Strzelca. Skorpion (w tym znaku Sylvia Plath ma swoje Słońce) to piekło, mroczne popędy, energia seksualna, doświadczenia związane ze śmiercią, a Strzelec to strzała wystrzelona ku świetlistemu niebu z Bogiem i aniołami. Wizerunkiem gwiazdozbioru Strzelca jest centaur z napiętym łukiem. A centaur to – wiadomo – kombinacja konia z człowiekiem. Mamy więc w symbolice znaku Strzelca również konia – podobnie jak w wierszu „Ariel”. Dla astrologów Skorpion jest symbolem bramy do nieba, która znajduje się w mrocznym świecie podziemnym.


Żeby wstąpić, trzeba zstąpić, jak mówią lakonicznie hermetyści spod znaku „Tablicy Szmaragdowej”, albo też ezoteryczni chrześcijanie, nawiązując do historii Chrystusa, który zanim wstąpił do Ojca w niebie, najpierw musiał zstąpić do piekieł. W takiej drodze do zbawienia zawarta jest idea alchemicznej przemiany. „Kocioł poranka” z zakończenia wiersza to zapewne kocioł alchemiczny, a czerwone oko może być aluzją do jednej z faz alchemicznej przemiany, jaką jest czerwienienie – rubedo. Sprawa związku „alchemicznej” przemiany duchowej z energią seksualną jest dobrze znana wszystkim ezoterykom. W kabale cały świat z Bogiem na czele jest grą energii seksualnych. A Sylvia Plath niewątpliwie wiedziała sporo o sprawach tajemnych.



Dodał: Światosław Nowicki

Piątek 7 grudnia 2012 14:48

Ilość odsłon: 1643

Ocena: 0 (Głosów: 0)
Zaloguj się aby móc głosować.

Komentarze

Nie znaleziono komentarzy

Promowane miejsca
Zbiornik Kultury
Zbiornik Kultury
Młoda kultura potrzebuje przestrzeni. Zanim zdefiniują się hierarchie, zanim usankcjonują się...

małopolskie / Kraków

Meskalina
Meskalina
Tu songwriterzy czarują publiczność, jazzmani przypominają o dekadach dekadencji, a laptopowi...

wielkopolskie / Poznań

Filharmonia Wrocławska im. Witolda Lutosławskiego
Filharmonia Wrocławska im. Witolda Lutosławskiego
Filharmonia oferująca szeroki repertuar, zarówno w wykonaniu własnego zespołu jak i gości z...

dolnośląskie / Wrocław

Teatr Lalek Pleciuga
Teatr Lalek Pleciuga
Teatr Lalek PLECIUGA jest miejską instytucją kultury, która od 1953 roku prężnie funkcjonuje...

zachodniopomorskie / Szczecin

Old Timers Garage
Old Timers Garage
Klub prezentujący koncerty na żywo i na najwyższym poziomie. Utrzymany w klimacie...

śląskie / Katowice