www.artysta.pl

Wiedźmy na miarę naszych czasów

Czarownice, wiedźmy i inne tego pokroju kobiety goszczące niegdyś w wierzeniach i mitologiach wymknęły się z zamierzchłych czasów i zadomowiły się we współczesnej kulturze i sztuce. Niby nadal pozostają w związku ze swoim dawnym niepokojącym wizerunkiem, ale jednak sporo się też w tej materii zmieniło, teraz to idealne wiedźmy na miarę naszych czasów.

Ta, która wie

Wiedźma to ni mniej ni więcej, jak ta która wie. Ludy słowiańskie przypisywały jej wiedzę z zakresu między innymi ziołolecznictwa. Często podejrzewana była o posiadanie różnych nadprzyrodzonych zdolności. W czasach przedchrześcijańskich była osobą szanowaną przez społeczność, często proszoną o radę i pomoc. Pojawienie się chrześcijaństwa wśród ludów słowiańskich przysporzyło wiedźmom sporo kłopotów. Nie działały już oficjalnie, przez oskarżenia o konszachty z diabłem zmuszone zostały do życia w ukryciu. Zaczęły być przedstawiane jako odrażające, stare kobiety ze skłonnościami do stosowania czarnej magii i wyrządzania krzywdy niewinnym. Dziś kultura i sztuka przypomniała sobie o prasłowiańskich – i nie tylko – wiedźmach. Mają one swoje istotne miejsce między innymi we współczesne literaturze, malarstwie i filmie.

Wiedźmy w kolorach tęczy

Amerykańska artystka Emily Balivet zajmująca się malarstwem poświęca lwią część swojej twórczości właśnie rozmaitym wróżkom i czarownicom. Obrazy Balivet zawsze są pełne kolorów i fantastycznych motywów roślinnych. Te dotyczące wiedźm także. Przedstawia je ona jako urodziwe kobiety, młode lub dojrzałe, nigdy stare i brzydkie. Bywa, że towarzyszy im czarny kot lub inne atrybuty charakterystyczne dla czarownic, jak na przykład kotły czy ptaki. Zdarza się, że to kobiety odważnie walczące. Niektóre z nich to bardzo łagodne wróżki, zwiewne, czasami wyposażone w delikatne skrzydła, otoczone pięknymi roślinami i barwnymi motylami. Nie są to jednak zdecydowanie obrazy, które mogłyby się znaleźć w dziecięcej książeczce, przeznaczone są raczej dla dorosłego świadomego odbiorcy, a prawdopodobnie odbiorczyni. Niektóre z obrazów prezentują nagie wiedźmy odbywające tajemne rytuały związane na przykład z ogniem czy menstruacją. Obrazy są barwne i ciekawie zbudowane, ale też bardzo intrygujące i oryginalne.

Wiedźmy na wielkim i szklanym ekranie

Czarownice, wiedźmy i wróżki przeżywają też swój renesans telewizyjny i kinowy. W telewizji nie brak seriali, w których tego rodzaju motywy się przewijają. Pojawiają się one zarówno w produkcjach traktujących o zamierzchłych czasach, jak i w tych bardzo współczesnych. Czasami bywają to również seriale przeznaczone dla młodszego widza, jak na przykład produkcje pod tytułem „Sabrina, nastoletnia czarownica” czy „Czarodzieje z Waverly Place”. W tym miejscu nie sposób nie wspomnieć o bijącej rekordy popularności kinowej serii o przygodach Harry’ego Pottera. Kobiet parających się tam sztukami magicznymi jest całkiem sporo, począwszy chociażby od jednej z główny postaci: Hermiony Grenger. Dzięki zastosowanym przy produkcjach kinowych technologiom sceny opisane uprzednio przez Joanne K. Rowling prezentują się doprawdy spektakularnie, tworząc jednocześnie ciekawe połączenie inspiracji dawnymi historiami o czarach i magii ze współczesnymi wątkami. Jest to szczególnie dobrze widoczne w ostatnim kinowym filmie o Harry’m Potterze pod tytułem „Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II”, gdzie wyglądający zupełnie współcześnie nastolatkowie toczą magiczny bój na śmierć i życie.

Wiedźmy we współczesnej literaturze

Seria książek napisanych przez Joanne K. Rowling nadal jest bardzo popularna. Razem z jej bohaterami, z dzieciństwa w młodość przechodziło całe pokolenie, które z dużym prawdopodobieństwem zachęci swoje dzieci do czytania o małym czarodzieju i jego przyjaciołach. Powieści o Harrym Potterze są najbardziej wyrazistym przykładem tego typu literatury, która niewątpliwie na dłużej zagościła w kulturze popularnej, odnosząc spory sukces. Jednak temat wiedźm i czarownic poruszali też inni autorzy, jak chociażby Terry Pratchett czyniący z nich wielokrotnie bohaterki swoich książek, w tym na przykład „Trzech wiedźm” i „Wyprawy czarownic”. Spośród polskich autorów tą tematyką zajmował się między innymi Andrzej Sapkowski w swojej słynnej „Sadze o Wiedźminie”, a także Olga Tokarczuk, między innymi w „Prawieku i innych czasach”.

Te, które wiedzą, a nie czarują

Jednak współczesne literackie wiedźmy, to również kobiety, które z czarami i magią mają niewiele wspólnego, nie latają na miotłach, nie mają różdżek, nie wróżą z kart i nie przyrządzają mikstur z podejrzanego pochodzenia składników. One po prostu posiadają jakąś określoną wiedzę bądź też umiejętności. Swego rodzaju wiedźmą jest na przykład Lisbeth Salander bohaterka trylogii „Millenium” autorstwa Stiega Larssona. Jej sztuką magiczną są ponadprzeciętne możliwości w zakresie posługiwania się komputerami. Poza tym ma silny charakter i posiada niezwykle bystry, przenikliwy umysł. Fizycznie, jest drobna, niepozorna i niezbyt urodziwa, co czyni ją jeszcze oryginalniejszą postacią. O „zwykłych” wiedźmach pisała też Dubravka Ugrešić w znakomitej książce pod tytułem „Życie jest bajką”. Powieść ta ma wiele bohaterek, chociaż traktuje też o mężczyznach. Niemniej głównie dotyczy ona kobiet – wiedźm, pozornie zwykłych i przeciętnych, ale jednocześnie wspaniałych, przewidujących i posiadających mądrość życiową, zdobywaną między innymi przez lata i rozmaite doświadczenia. Celowo nie zdradzę fabuły ani zakończenia, ale w zamian zachęcę do tego, by książkę ową przeczytać, zwłaszcza, gdy jest się kobietą. To fantastyczna lekcja, która uczy jak dostrzegać i tworzyć magię, nie posiadając ani różdżki ani czarnego kota.


AC

Dodał: Artysta pl

Poniedziałek 23 stycznia 2012 14:35

Ilość odsłon: 74

Nie znaleziono komentarzy